---

Kim są beneficjentki Społecznej Poradni Prawnej?
Jakich czynności należy dokonać, aby założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością?
Czy wspólnicy Spółki z o.o. ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania Spółki?
Kto może być wspólnikiem w spółce partnerskiej?
Czy pracodawca może wypłacać wynagrodzenie pracownika, przelewając je na jego rachunek bankowy?
Jakie są podstawowe informacje dotyczące wartości pracy domowej kobiet?
Jaka jest idea i metody wyceny pracy w gospodarstwie domowym?
Ile warta jest praca domowa kobiet w Polsce?

---

Kim są beneficjentki Społecznej Poradni Prawnej?

Fachowa opieka prawna jest niezbędna zarówno w procesie przygotowań do otwarcia firmy jak i w późniejszym etapie jej funkcjonowania. Szczególnie ważne jest wsparcie w pierwszych trzech latach prowadzenia działalności gospodarczej. Brak znajomości przepisów prawnych jest przyczyną zaniechania próby podejmowania działań związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla wielu osób przepisy prawne są mało czytelne a niewiedza w tym zakresie może pociągać za sobą poważne konsekwencje. Kobiety pragnące założyć własną firmę często nie są w stanie zapewnić doradztwa prawnego z uwagi na wysoki koszt z tym związany, dodatkowo młode przedsiębiorstwa w fazie rozwoju nie posiadają kapitału na dodatkowe usługi tego typu.

Brak egzekwowania przysługujących praw często wynika z braku wiedzy o nich. Poradnia ma za zadanie ukazać szerokiemu gronu kobiet w jaki sposób sięgać po instrumenty prawne dające ochronę ze szczególnym uwzględnieniem prawa pracy. Funkcjonowanie poradni dostarcza narzędzia badawczego do badania popytu na usługi prawne dla kobiet z ukierunkowaniem na aspekt zawodowy oraz będzie pomocne w badaniu sytuacji ekonomicznej kobiet w Województwie Zachodniopomorskim.

 
Jakich czynności należy dokonać, aby założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością?

 

Wymogi formalno-prawne związane z założeniem i rejestracją spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawarte są przede wszystkim w:

1)      Ustawie z dnia 15 września 2000r, Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037; wraz ze zmianami);

2)      Ustawie z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2001r. Nr 17, poz. 209; wraz ze zmianami);

3)      Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowej treści oraz wpisów w tych rejestrach ( Dz.U. z 2000r. Nr 117, poz. 1237; wraz ze zmianami).

 

Do powstania Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymagane jest:

  1)  zawarcie umowy Spółki w formie aktu notarialnego,

  2) wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego,

  3) powołanie Zarządu,

  4) ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki,

  5)  wpis do Krajowego Rejestru Sądowego:

a)      zgłoszenie zawiązania Spółki dokonywane jest przez jej zarząd,

b)     wniosek o wpis Spółki wnoszony jest do Rejestru właściwego ze względu na siedzibę Spółki,

c) zgłoszenie Spółki dokonywane jest na urzędowych formularzach i powinno zawierać:

-  firmę, siedzibę i adres Spółki,

- przedmiot działalności Spółki,

- wysokość kapitału zakładowego,

- określenie, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,

-  nazwiska, imiona i adresy członków zarządu oraz sposób reprezentowania Spółki,

-  nazwiska i imiona członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli ustawa lub umowa Spółki wymaga ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej,

- jeżeli wspólnicy wnoszą do Spółki wkłady niepieniężne - zaznaczenie tej okoliczności,

- czas trwania Spółki, jeżeli jest oznaczony,

- jeżeli umowa wskazuje pismo przeznaczone do ogłoszeń Spółki - oznaczenie tego pisma.

-   zgłoszenie do sądu rejestrowego Spółki jednoosobowej powinno również zawierać nazwisko i imię albo firmę (nazwę) i siedzibę oraz adres jedynego wspólnika, a także wzmiankę, że jest on jedynym wspólnikiem Spółki.

 d) Do zgłoszenia Spółki należy dołączyć:

-    umowę Spółki,

-  oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione,

-  jeżeli o powołaniu członków organów Spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki, dowód ich ustanowienia, z wyszczególnieniem składu osobowego,

-  jednocześnie ze zgłoszeniem należy złożyć podpisaną przez wszystkich członków zarządu listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub firmy (nazwy) oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich,

-     poświadczone notarialnie wzory podpisów członków Zarządu,

-    potwierdzenie dokonania wpisu sądowego za rejestracje Spółki w Rejestrze w kwocie 1.000,- zł,

-   potwierdzenie uiszczenia opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w kwocie 500,- zł.

 

Czy wspólnicy Spółki z o.o. ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania Spółki?

Wspólnicy Spółki z o.o. nie odpowiadają za zobowiązania Spółki. Za zobowiązania Spółki, inaczej niż mogłaby sugerować nazwa, ponosi odpowiedzialność sama Spółka i to całym swoim majątkiem. Jednakże wspólnicy w pewien sposób ponoszą ryzyko materialne związane z działalnością Spółki, albowiem wniesione do Spółki wkłady stanowią kapitał Spółki, z którego to,  Spółka ponosi odpowiedzialność.

Od zasady nieodpowiedzialności wspólników w Spółce istnieją pewne wyjątki do których należą m.in. odpowiedzialność wspólników związana z:

a)      pełnieniem funkcji w Spółce (np. w zarządzie Spółki),

b)     zaciągnięciem przez wspólnika zobowiązań , gdy działał w imieniu Spółki w organizacji;

c)   wniesienia wkładów niepieniężnych do Spółki, których wartość została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej;

 

Kto może być wspólnikiem w spółce partnerskiej?

Zgodnie z art. 88 Kodeksu spółek handlowych wspólnikami (partnerami) w spółce partnerskiej mogą być wyłącznie osoby uprawnione do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego.

Czy pracodawca może wypłacać wynagrodzenie pracownika, przelewając je na jego rachunek bankowy?

Przedmiotowa kwestia została uregulowana w Kodeksie pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 – tekst jednolity, ze zm.).

Zgodnie z art. 86 Kp pracodawca wypłaca pracownikom wynagrodzenie w formie pieniężnej w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy (zakładowym układzie zbiorowym pracy). Powyższe oznacza, iż zasadą prawa pracy jest wypłacanie pensji bezpośrednio do rąk pracownika.

  Odstępstwo od niej, tj. wypłata wynagrodzenia w inny sposób niż do rąk pracownika, w tym m.in. przekazanie płacy na rachunek bankowy pracownika jest możliwe, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.

Jakie są podstawowe informacje dotyczące wartości pracy domowej kobiet?

            Problematyka wyceny pracy domowej obecna jest w sferze zainteresowań ekonomistów zagranicznych od lat 60-tych. W Polsce pierwsze badania tego typu miały miejsce w latach 90-tych.

            Do podstawowych metod wyceny zalicza się: metodę średniej stawki gospodyni domowej, metodę średniej ceny rynkowej, metodę kosztów zużycia czynników współtworzących usługę oraz metodę alternatywnego wynagrodzenia. Najczęściej spotyka się w literaturze metodę średniej ceny rynkowej.

            Najnowsze wyniki badań GUS wykazują, że praca domowa kobiet w Polsce jest warta ca 1300 zł, natomiast mężczyzn 790 zł. Na podstawie wstępnych wyników badań Instytutu Analiz, Diagnoz i Prognoz Gospodarczych w Szczecinie można stwierdzić, że subiektywna wartość pracy kobiet w województwie zachodniopomorskim wynosi 1250 zł. Badania wykazują także, że kobiety wyżej wyceniają pracę osoby z zewnątrz niż własną.

 

Jaka jest idea i metody wyceny pracy w gospodarstwie domowym?

W 1992 r. Gary Becker, twórca tzw. „nowej ekonomii gospodarstwa domowego”, otrzymał Nagrodę Nobla wyceniając jako jeden z pierwszych pracę domową. Dowiódł jednocześnie, że stanowi ona ca 30 % dochodu narodowego. Uważał, że alokacja czasu pracy i czasu wolnego kobiet przebiega pomiędzy trzema komponentami: czasem poświęcanym płatnej pracy zawodowej, czasem poświęcanym na nieodpłatne prace domowe oraz czasem wolnym. W wielu wcześniejszych badaniach nie brano pod uwagę drugiego komponentu, traktując nieodpłatne prace domowe jako czas wolny. G.Becker wskazał także na fakt, że właśnie w gospodarstwie domowym kreują się takie pozytywne cechy ludzi jak „rzetelność, uczciwość, solidarność, zdolność do współpracy i poświęcenia, pracowitość czy zamiłowanie do porządku” (T.Gołąb: Wyceniamy pracę domową w Gość niedzielny nr 28/2005).

Do metod wyceny pracy na rzecz gospodarstwa domowego zalicza się za K.Chinowską:

 

1)      metodę średniej stawki gospodyni domowej – zakłada się, że dom prowadzi wynajęta osoba, która sama wykonuje wszystkie obowiązki. Miesięczny koszt pracy domowej można zatem wyznaczyć na podstawie średniej godzinnej stawki płacy tego typu pracownika oraz liczby przepracowanych godzin.

2)      metodę  średniej ceny rynkowej – czyli inaczej metodę płacy specjalisty w danej dziedzinie. Wyodrębnia się wszystkie rodzaje czynności wykonywane w gospodarstwie domowym oraz czas trwania każdej z nich. Ustala się wysokość stawki godzinowej, którą należy zapłacić firmie wyspecjalizowanej w danej dziedzinie, funkcjonującej na rynku. Na podstawie powyższej stawki i bilansu czasowego dla każdej czynności np. gotowanie, sprzątanie, opieka nad dziećmi można wyznaczyć miesięczny koszt pracy domowej.

3)      metodę kosztów zużycia czynników współtworzących usługę – polegającą na identyfikacji rzeczywistych lub przeciętnych kosztów wymaganych do wykonania poszczególnych czynności domowych. „ W przypadku przygotowywania posiłku na koszty składałyby się: cena artykułów żywnościowych i zużytej energii, zużycie dóbr trwałego użytkowania i narzędzi pracy oraz umowna płaca osoby przygotowującej posiłek, która zostałaby określona analogicznie do płacy kucharza lub pomocy domowej”.

4)         metodę alternatywnego wynagrodzenia, która odnosi się do wynagrodzenia, jakie osoba mogłaby otrzymać pracując zgodnie ze swoim wykształceniem i wcześniej wykonywanym zawodem. Stosuje się także kombinację metody kosztów zużycia czynników i metody alternatywnego wynagrodzenia jako płacy osoby wykonującej poszczególne prace domowe.

                Powyższa specyfikacja metod każe zmierzyć się z licznymi wątpliwościami pojawiającymi się przy korzystaniu z nich np. dlaczego skoszenie trawnika przez dyrektora banku ma być warte więcej od tej samej czynności wykonanej przez robotnika? W literaturze najczęściej spotyka się zastosowanie metody średniej ceny rynkowej.

Ile warta jest praca domowa kobiet w Polsce?

            W Polsce, w przeciwieństwie do krajów Europy Zachodniej, nie prowadzi się regularnego szacowania wartości pracy domowej. Pierwszej próby wyceny tego typu pracy w Polsce dokonała B. Mikuta w rozprawie doktorskiej „Studia nad wartością pracy domowej w mieście i na wsi”, SGGW, 2000 r. Wyniki tej wyceny oraz dwóch kolejnych badań przestawia tabela.

 Tabela:  Wartość pracy domowej w Polsce w latach 2000-2005

Autor wyceny	Przeciętna wartość pracy domowej w zł na miesiąc	Rok
Beata Mikuta	1800 – 2000 (brutto) 840 – 880 (netto)	2000
Krystyna Chinowska	400 – 500 (netto)	2000
GUS	1300 (kobiety) 790 (mężczyźni)	2005

Źródło: opracowanie własne

            Przeciętna wartość pracy domowej w Polsce wynosiła pomiędzy 1800 a 2000 zł w 2000 r., co stanowiło wartość na poziomie 840 – 880 zł netto. Przyrównując wartość dóbr i usług wytwarzanych w gospodarstwach domowych łącznie otrzymujemy ok. 23 % wartości dochodu narodowego brutto. Podczas gdy wartość pracy domowej np. w USA i Kanadzie stanowi ok. 40 % dochodu tych państw.

            Wyniki badań K.Chinowskiej wykazują, że kobiety subiektywnie wyceniają niżej własną pracę domową niż pracę specjalisty, wykonującego te zajęcia odpłatnie. 40,6 % respondentek oszacowało wartość własnej pracy domowej na 400 – 500 zł, druga co do wielkości grupa - 16,6 % oceniła ją powyżej 500 zł. W przypadku wyceny pracy domowej osób z zewnątrz, 47 % ankietowanych kobiet wyceniło taką pracę na 400 – 500 zł miesięcznie, a 30 % kobiet stwierdziło, że praca specjalisty jest warta więcej niż 500 zł.

       Autorem najnowszej wyceny pracy domowej w Polsce jest GUS (Praca nierejestrowana w Polsce w 2004 r., 2005), wg którego praca kobiet, które nie pracują zawodowo, jest warta 1300 zł miesięcznie, natomiast mężczyzn 790 zł.

            W procesie wyceny należy wziąć pod uwagę, że wiele z tych czynności może być wykonywanych jednocześnie. W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko przeszacowania wartości jak np. indywidualna wycena pracy domowej konkretnej osoby, którą wykonał T.Gołąb.

„Opierając się na wyliczeniach GUS, oszacowano wartość pracy domowej Renaty Ptak, mamy czworga małych dzieci (najstarsze ma 6 lat), która zajmuje się domem. Jej mąż Piotr pracuje zarobkowo. Musi im starczyć na wynajęcie części domu w podwarszawskich Łomiankach, codzienne utrzymanie, ale także na rozpoczęcie w przyszłości budowy własnego domu. Pewne stawki zostały uśrednione, w niektóre prace włącza się, zwłaszcza w weekendy, Piotr, a część zajęć występuje z wyższą intensywnością latem np. robienie przetworów”.

 

Tabela: Specyfikacja czynności wykonywanych w przykładowym gospodarstwie domowym

Czynność	Stawka w zł/h	Liczba godzin tygodniowo	Łączna wartość pracy tygodniowo
utrzymanie mieszkania (głównie sprzątanie)	7,27	10	76,33
zapewnienie wyżywienia -  przygotowywanie posiłków	7,68	14	107,52
robienie przetworów - latem	7,6	7	53,2
zakupy	9,21	4	36,84
zmywanie (zmywarka)	6,59	2	11,53
utrzymanie odzieży – pranie i prasowanie	6,59	14	92,26
opieka nad dziećmi	13,71	56	767,76
Suma			1145,44

Źródło: opracowanie własne na podstawie T.Gołąb: Wyceniamy pracę domową

            W związku z tym, że nie wzięto pod uwagę faktu, iż pewne czynności wykonywane były jednocześnie, miesięczną wartość pracy domowej w analizowanym gospodarstwie oszacowano na 4581,76 zł.

            Pomimo tak znaczących kwot praca domowa funkcjonuje w świadomości społeczeństwa jako praca bez wartości. M. Muskat pisze: „Jeśli pozostajesz w domu, zajmując się dziećmi, sprzątając, gotując, zajmując się chorymi, Twój wysiłek nie jest traktowany jako praca. Ten społeczny i psychologiczny stan wynika w dużym stopniu z tego, że w ekonomii, która dziś jest swego rodzaju religią naszych czasów, jego wartość jest równa zeru”.